W dniach 20 – 21 października 2025 r. w ramach realizowanego projektu pt. „Youth Mental Health Alliance” (pol.: „Koalicja na Rzecz Zdrowia Psychicznego Osób Młodych”), dofinansowanego ze środków Programu Południowy Bałtyk 2021 – 2027, odbyła się wizyta studyjna w litewskiej Kretindze.
Wraz z pracownikami gdańskiego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie uczestniczyli w niej przedstawiciele partnerów wiążącej się koalicji na rzecz zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży:
– z Komendy Miejskiej Policji w Gdańsku,
– z Fundacji Oparcia Społecznego Aleksandry FOSA,
– ze Stowarzyszenia 180 Stopni.
W wyjeździe wziął też udział pracownik Wydziału Rozwoju Społecznego Urzędu Miejskiego w Gdańsku oraz partnerzy z duńskiej gminy Guldborgsund. Pracownicy litewskiego partnera projektu – Day Activity Center – jednostki organizacyjnej gminy Kretinga, przedstawili pozostałym formy oraz sposoby realizacji działań skierowanych do młodych ludzi, w kontekście ochrony zdrowia psychicznego.
Litewskie doświadczenia – od sportu po opiekę psychologiczną
Nad całością działań skierowanych do społeczności czuwa koordynator międzyinstytucjonalny, który łączy działania różnych podmiotów w odniesieniu do konkretnego przypadku. Kretinga kładzie nacisk na obecność sportu w życiu codziennym swoich mieszkańców. Gmina wdrożyła model oparty na doświadczeniach Islandii, gdzie 20 lat temu rozpoczęto systematyczną budowę infrastruktury sportowej jako formy prewencji uzależnień. W około 30-tysięcznej gminie, w tym głównie w Kretindze, w ostatnich latach zbudowano boiska ze sztuczną nawierzchnią wraz z trybunami, a następnie założono prężnie działającą Akademię Piłkarską. Otwarte zostało centrum sportowe z basenem i ogromną halą sportową wraz z trybunami, zbudowany został profesjonalny skatepark, wyremontowano stadion, na którym odbywają się zawody motoball.
W rejonie gminy Kretinga działa obecnie 1 ośrodek o tzw. zaostrzonym rygorze, przeznaczony dla dzieci i młodzieży wywodzących się z dysfunkcyjnych środowisk. Jest on podzielony na dwie osobne części oddalone od siebie: jedną dla dziewcząt, drugą dla chłopców. Pobyt trwa tam około roku, jest realizowany na podstawie decyzji sądu.
Uczestnikom wizyty studyjnej przedstawiono też założenia systemu pieczy zastępczej w gminie. Aktualnie ok. 50 dzieci jest pod opieką opiekunów zastępczych. System preferuje powrót dziecka do biologicznych rodziców, ale opieka zastępcza może być prowadzona do czasu pełnoletności. Później wychowanek może być pod dalszą opieką pracownika socjalnego w mieszkaniu treningowym.
Prowadzone są także działania prewencyjne i wsparcie psychologiczne w szkołach, w ramach zespołów: 6 psychologów, 3 pedagogów specjalnych, logopeda i pedagog socjalny. Specjaliści realizują działania edukacyjne, rekomendacyjne i konsultacje psychologiczne. Prowadzą też grupy wsparcia dla rodziców, edukują jak budować więzi.
Przyjazny i twórczy Otwarty Ośrodek Młodzieżowy
Zaprezentowane zostały możliwości i działania Otwartego Ośrodka Młodzieżowego w Kretindze. Są w nim dostępne: stół do tenisa stołowego, bilardowy, do siłowania na rękę i pokój sensoryczny. W placówce odbywają się spotkania z ciekawymi ludźmi, osób młodych z seniorami – to miejsce międzypokoleniowej wymiany doświadczeń i wiedzy. Ponadto 3, 4 razy w tygodniu jest na miejscu psycholog, bezpłatnie można skorzystać z jego porady. Ośrodek przeznaczony jest dla osób od 13 roku życia, nie prowadzi się w nim rejestru osób uczestniczących w jakichkolwiek zajęciach. W ramach Ośrodka realizowana jest również mobilna praca z młodzieżą poza samą Kretingą. Na terenie gminy w 5 lokalizacjach pracownik socjalny Ośrodka spotyka się z młodymi ludźmi i wspólnie spędzają czas: spacerują po lesie, jeżdżą na rowerach, organizują małe zawody sportowe, oglądają filmy, uczestniczą w zajęciach np. z garncarstwa.
Partnerzy projektu odwiedzili też Centrum Aktywności Dziennej dla osób z niepełnosprawnościami, działające od 2001 r. Prowadzi ono różne zajęcia i organizuje wydarzenia codziennie. Jest przeznaczone dla osób dorosłych, dzięki temu ich rodzice lub opiekunowie mogą w tym czasie poświęcić się pracy zawodowej. Jest ono finansowane ze środków gminy i budżetu państwa. Poza zajęciami manualnymi prowadzi też dogoterapię, hipoterapię, terapię labiryntem dla osób z autyzmem. Odwiedzono też Centrum Zdrowia Psychicznego w Kretindze, które m.in. oferuje leczenie metodami terapii psychodynamicznej, terapii egzystencjalnej. Oddział dzienny codziennie prowadzi zajęcia dla max 18 osób.
Czas na rekomendacje
Wizyta studyjna w Kretindze pokazała kompleksowy, międzysektorowy model wsparcia dla dzieci i młodzieży, oparty na: prewencji, międzyinstytucjonalnej koordynacji, indywidualnym podejściu, dostępności usług mobilnych, integracji społecznej (np. różnych grup wiekowych).
Było to trzecie i ostatnie spotkanie partnerów projektu. Teraz etap pracy nad rekomendacjami dot. działań w obszarze zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Na podstawie obserwacji i w oparciu o różne doświadczenia stworzony zostanie katalog działań jakie warto podjąć, by wsparcie dla młodych ludzi w kryzysach psychicznych było lepsze.
#Interreg #SouthBaltic #SailingTogether
